جاویدنام نیما نجفی

نیما نجفی، نوجوانی هفده‌ساله از روستای بادخورهٔ اسدآباد همدان، در روز هجدهم دی در تهران هدف دو گلولهٔ جنگی به سرش قرار گرفت و جانش را از دست داد؛ مرگی که در بستر اعتراضات مردمی و مطالبهٔ آزادی و کرامت انسانی رخ داد. او تنها یک معترض نبود، بلکه کودکی بود که طبق کنوانسیون حقوق کودک حق داشت زنده بماند، حق داشت صدایش شنیده شود و حق داشت در تجمعات مسالمت‌آمیز شرکت کند؛ حقوقی که در اسناد حقوق بشری به‌صراحت تضمین شده‌اند. اما در خیابان‌های تهران، به جای حفاظت، با خشونتی مرگ‌بار روبه‌رو شد. نیما متولد بیست‌ویکم اسفند ۱۳۸۶ بود؛ نوجوانی آرام، اهل رفاقت و در آستانهٔ ساختن آینده‌ای که هرگز فرصت تجربه‌اش را نیافت. دوستانش او را «نیما کوچولو» صدا می‌زدند، اما پس از مرگش یکی از رفقایش نوشت: «کاری کردی که دیگه هیچ‌کس نتونه بگه نیما کوچولو… تو از بزرگ‌ترین‌های این دنیایی.» این جمله نه فقط سوگ یک دوست، بلکه شهادتی است بر این‌که نوجوانی که هنوز در آغاز راه بود، به نمادی از ایستادگی نسل جوان تبدیل شد. حضور نیما در خیابان، نه اقدامی خشونت‌آمیز، بلکه استفاده از حق آزادی بیان و اعتراض بود؛ حقی که در اعلامیه جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است. با این حال، برخورد نیروهای امنیتی با معترضان ویژهٔ نوجوانان در موارد متعدد با استفادهٔ نامتناسب و مرگبار از زور همراه بوده است؛ رفتاری که سازمان‌های حقوق بشری آن را نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بشر دانسته‌اند. در روز چهلمش حاضرین شعار می‌دادند «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده» یکی از حاضران نیز گفت، خامنه‌ای بداند از خون شهیدان هزار لاله دمیده. مرگ نیما، نقض مستقیم چندین ماده از کنوانسیون حقوق کودک است: از جمله حق حیات، حق امنیت، حق آزادی بیان و حق مشارکت در امور اجتماعی. او نه تهدیدی برای امنیت بود و نه خطری برای جامعه؛ تنها نوجوانی بود که می‌خواست صدایش شنیده شود. نیما نجفی امروز در حافظهٔ جمعی مردم ایران به‌عنوان یکی از نوجوانان جان‌باختهٔ اعتراضات ثبت شده است؛ نوجوانانی که مرگ‌شان نه فقط یک تراژدی انسانی، بلکه پرونده‌ای حقوق‌بشری است که باید ثبت، مستند و پیگیری شود. مستندسازی چنین مرگ‌هایی برای پاسخ‌گویی، عدالت، جلوگیری از تکرار خشونت و حفظ حقیقت ضروری است. نیما تنها یک نام نیست؛ او نماد نسلی است که با وجود سن کم، در برابر بی‌عدالتی ایستاد و بهای سنگینی پرداخت.