Maryam Loghmani (Darvish Loghmani)

جهان مریم، تابلویی آکنده از نور، مهربانی و خطوط بی‌تکلف زندگی بود. زاده‌ی سی‌امین روز از پاییز برگ‌ریزان در خاک کهن خراسان؛ مشهد. بیست‌وهفت‌سالگی‌اش در سکوت اتاق و در هم‌نشینی با قلم‌موها و رنگ‌ها رقم می‌خورد؛ دختری آرام و ژرف‌اندیش که دستانش بر بوم نقاشی معجزه می‌آفرید و نگاهش مأمن جانوران بی‌زبان و گربه‌های بی‌خانمان کوچه‌پس‌کوچه‌ها بود. او در هیاهوی زمانه، پناه به زیبایی می‌برد، اما تپش نبض میهن هرگز مجالی برای آسودگی‌اش باقی نمی‌گذاشت. نخستین هزینه‌ی ایستادگی‌اش را در خیزش پرشور «زن، زندگی، آزادی» در پاییز ۱۴۰۱ پرداخت؛ دو ماه حبس و تحمل دیوارهای سربی بازداشتگاه. آن روزها تن ظریفش به بند کشیده شد، اما روان سرکش و آزادگی‌اش هرگز در حصار نگنجید و با همان جانِ شیفته به آغوش نقش‌ها و رنگ‌ها بازگشت. هجدهم دی‌ماه ۱۴۰۴؛ طنین یک فراخوان و غریو خیابان زمستان ۱۴۰۴ با سوزی استخوان‌سوز و بغضی تاریخی فرا رسید. دی‌ماه، آبستن خیزشی نو بود و ندای فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در سراسر جغرافیای ایران طنین‌انداز شد. مریم، روحی نبود که در کنج عافیت بنشیند و تماشاگر سرنوشت خاکش باشد؛ او نیز گام در مسیری نهاد که به باور رهایی پیوند خورده بود. در سرمای گزنده‌ی ۱۸ دی‌ماه، پس از رسیدگی‌های درمانی روزمره در کلینیک، گذرش به منطقه‌ی هفت‌تیر مشهد افتاد؛ جایی که هوا از باروت سنگین بود و نبض تپنده‌ی اعتراض، خیابان‌ها را می‌لرزاند. ناگهان صفیر گلوله‌های سربی سکوت را درید. رگباری از ساچمه‌های آتشین ساق پایش را شکافت و دود غلیظ و گزنده‌ی گاز اشک‌آور بر گلو و دیدگانش چنگ انداخت. با همان رمقِ واپسین و انگشتانی لرزان، شماره‌ای گرفت. صدای بریده‌بریده‌اش در هیاهوی هجوم مأموران طنین‌افکن شد، پایم تیر خورده... نفس در سینه نمانده و اشک‌آور چشمانم را می‌سوزاند. جمله‌ای ناتمام، سکوتی شوم و خاموشی ناگهانی خط ارتباط. سایه‌های تاریکی هجوم آوردند، پیکر مجروحش در چنگال نیروهای امنیتی ربوده شد و دروازه‌های ناپدیدسازی قهری بر سرنوشت او فرو افتاد. هفت شبانه‌روز در دهلیزهای بی‌خبری از سپیده‌دم نوزدهم دی‌ماه، شهر در تب و دلهره سوخت. ردیابی دختری زخمی در راهروهای بی‌رحم نهادهای امنیتی، بازداشتگاه‌های ناشناخته و سردخانه‌های بی‌نام‌ونشان آغاز شد. در پسِ دیوارهای ستبر، پاسخی جز انکار و تهدید نبود. هفت شبانه‌روز، عقربه‌های زمان بر تن رنجور حقیقت شلاق می‌زدند و هیچ چشمی از سرنوشت مریم نشان نداشت. در آن دخمه‌های تاریک و نامرئی، بر پیکر نقاش جوان خراسان چه گذشت؟ صدمات ثبت‌شده، سندی دهشتناک از مقاومتی شگرف بود. ضربات سنگین، خطوط ظریف سیمایش را در هم شکست؛ تیغه‌ی بینی‌اش که پیش‌تر جراحی شده بود خرد شد، دندان‌های پیشین و ردیف ایمپلنت‌هایش زیر فشار شکنجه شکست و لب‌هایش به خون نشست. مریم، در مصاف نابرابر تن با ستم، درد را تاب آورد اما سر فرود نیاورد تا آنکه قلب تپنده‌اش زیر تازیانه‌ی زخم‌ها از تپش بازایستاد. بیست‌وششم دی‌ماه؛ دیدار در خاموشی بهشت رضا در واپسین روزهای دی‌ماه، پرده از جنایت برافتاد. پیکر بی‌جان مریم لقمانی در سردخانه‌ی آرامستان بهشت رضای مشهد پدیدار شد. شگفت آنکه پس از گذشت روزها، هنوز قطرات خون تازه بر چهره‌اش نمایان بود؛ گواهی تلخ بر آنکه دژخیمان تا آخرین دقایق پیش از تحویل، جانش را نشان رفته بودند. نهادهای سرکوب، هراسناک از افشای حقیقت، مانع از هرگونه کالبدشکافی قانونی شدند و با دستوری شتاب‌زده، علت مرگ را در برگه‌های اداری «نامشخص» نگاشتند. دستان ناپاک مأموران حتی تن بی‌جانش را به ابزار فشار بدل ساخت؛ آنان کوشیدند تا با جعل نام، دختری را که سینه در برابر گلوله‌شان سپر کرده بود، «بسیجی» جا بزنند و راویتی دروغین از سقوطش بسازند. اما زلال نام مریم، پاک‌تر از آن بود که به لکه‌ی فریب بیالاید؛ ایستادگی بازماندگان، نقاب از چهره‌ی این جعل تاریخی کشید. پیکر او در خاک سرد، در اعماق «بلوک ۶۷ بهشت رضا» به امانت سپرده شد. بیست‌ونهم بهمن‌ماه ۱۴۰۴؛ عصیان نغمه‌ها بر فراز مزار چهلمین روزِ کوچ مریم، به تجلی حماسه‌ای باوقار بدل گردید. در بیست‌ونهم بهمن‌ماه، گام‌های استوار مردم و همرزمانش، بهشت رضا را در بر گرفت. هیچ نوای مرثیه‌سرایی سنتی و قرائت قاریان در آن خاک نپیچید؛ چرا که آیین مریم، آیین زندگی، روشنایی و زیبایی بود. بر مزارش، طنین رهایی موسیقی به آسمان پر کشید. پرواز کبوتران سپید در آسمان زمستانی مشهد، یادآور نامی بود که از خاک برخاسته بود. مزارش غرق در گل‌های سفید و شمع‌های لرزان شد؛ بستری از نور برای دختری که با مداد و رنگ، جهانی بی‌کینه می‌خواست. جاویدنام مریم لقمانی، تجسم استواری نسلی است که برای ابتدایی‌ترین حق زیستن و بازپس‌گیری میهن، از جان مایه گذاشت. تن ظریف او در خاک خفت، اما بوم نقاشی‌اش به وسعت تاریخ ایران گسترده شد؛ تابلویی سرخ و پرشکوه از زنی جوان که در برابر تاریکی ایستاد، لبخند زد و به ابدیت پیوست.