Reza Ghanbari

در میان خیابان‌های سرد کرمانشاه، شامگاه سیزدهم دی‌ماه ۱۴۰۴، نوجوانی هفده‌ساله هدف گلوله قرار گرفت؛ نوجوانی که نامش رضا قنبری بود. او نه چهره‌ای شناخته‌شده بود، نه فعال سیاسی و نه صاحب تریبون. زندگی‌اش شبیه بسیاری از نوجوانان فرودست شهرهای ایران، میان کار، خستگی و تلاش برای دوام آوردن می‌گذشت. اما همان زندگی کوتاه نیز در میانه اعتراضات با شلیک مستقیم پایان یافت. بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع حقوق بشری و محلی، رضا قنبری شامگاه ۱۳ دی در محدوده جعفرآباد کرمانشاه و حوالی خیابان ارتش، در جریان تیراندازی نیروهای سرکوب هدف گلوله قرار گرفت. گزارش‌ها حاکی از آن است که گلوله از پشت و از فاصله‌ای نزدیک به بدن او اصابت کرده؛ روایتی که با ادعای مقابله یا «درگیری مسلحانه» تناقض آشکار دارد و به شلیک مستقیم به یک نوجوان غیرمسلح اشاره می‌کند. شاهدان محلی گفته‌اند که شدت جراحت به‌قدری بوده که رضا در همان محل جان باخته است. او هفده سال داشت؛ سنی که طبق معیارهای بین‌المللی حقوق بشر، همچنان کودک محسوب می‌شود. کشته‌شدن افراد زیر هجده سال در جریان اعتراضات، یکی از مهم‌ترین مصادیق نقض حق حیات و نقض حقوق کودک به‌شمار می‌رود؛ به‌ویژه زمانی که از سلاح جنگی علیه آنان استفاده شده باشد. آن‌چه روایت رضا را تلخ‌تر می‌کند، فقط نحوه کشته‌شدن او نیست؛ بلکه تصویری است که نزدیکانش از زندگی‌اش ارائه داده‌اند. برخی منابع نوشته‌اند رضا بدون مادر بزرگ شده بود و برای کمک به معیشت خانواده کار می‌کرد. او از همان سال‌های نوجوانی با دشواری‌های اقتصادی و مسئولیت‌های زودرس روبه‌رو شده بود؛ کودک‌کاری که پیش از رسیدن به جوانی، با گلوله متوقف شد. پس از کشته‌شدن رضا، فشارها بر خانواده‌اش نیز آغاز شد. گزارش‌ها می‌گویند نیروهای امنیتی پیکر او را برای مدتی تحویل ندادند و تلاش کردند خانواده را وادار به پذیرش روایتی حکومتی کنند؛ روایتی که مدعی بود رضا عضو بسیج بوده و توسط معترضان کشته شده است. اما خانواده این روایت را نپذیرفتند. پیکر رضا قنبری سرانجام در پانزدهم دی‌ماه در روستای جبارآباد سُفلی از توابع بیلوار کرمانشاه به خاک سپرده شد؛ مراسمی که بنا بر گزارش‌ها در فضایی امنیتی و تحت نظارت نیروهای حکومتی برگزار شد. در بسیاری از پرونده‌های مشابه، حکومت تنها به شلیک گلوله بسنده نمی‌کند؛ بلکه پس از مرگ نیز تلاش می‌شود روایت رسمی بر حقیقت غلبه کند. در چنین شرایطی، خانواده‌ها ناچارند هم داغ فرزند را تحمل کنند و هم فشار برای سکوت یا تحریف واقعیت را. روایت رضا قنبری، فقط روایت یک کشته‌شدن نیست. روایت نوجوانی‌ست که پیش از آن‌که آینده‌ای برای خود بسازد، به عددی دیگر در فهرست جان‌باختگان اعتراضات تبدیل شد؛ نوجوانی که زندگی‌اش در حاشیه گذشته بود و مرگش نیز زیر سایه روایت‌های حکومتی قرار گرفت.