Yasin Mirzaei Ghalehzanjiri

اتاقی کوچک در شهر ساحلی مسینا؛ جایی در انتهای نقشه‌ی چکمه‌ای‌شکل ایتالیا، در جزیره‌ی سیسیل. پنجره رو به دریای مدیترانه باز می‌شود، اما ذهن مسافر جای دیگری است. بوی عید می‌آید؛ ژانویه‌ی سال نو میلادی آغاز شده و دانشگاه «دلا استراتو» در تعطیلات زمستانی است. روی تخت، چمدانی نیمه‌باز قرار دارد. چند تکه لباس، سوغاتی‌هایی کوچک برای خانواده، و کتاب‌هایی درباره‌ی ژئوفیزیک و علم شناخت زمین. یاسین به دوستانش در دانشگاه گفته بود که باید برای تعطیلات به خانه برگردد؛ به کرمانشاه، به روستای «قلعه‌زنجیری». غربت هرچقدر هم که با بورس تحصیلی، افق‌های روشن علمی و آرامش سیسیل شیرین شده باشد، باز هم دل‌تنگی وطن، مردمی که دوست‌شان داشت و آغوش مادر در روزهای سرد دی‌ماه، او را به سمت فرودگاه می‌کشاند. لباس سفیدی با خطوط طلایی بر تن دارد، عکسی به یادگار در کنار درخت کریسمس می‌گیرد، لبخندی ملایم و چشمانی که امید به آینده در آن‌ها موج می‌زند. او زمین را مطالعه می‌کرد تا خطراتش را پیش‌بینی کند، اما هرگز پیش‌بینی نمی‌کرد که در خاک زادگاهش به شکلی بی‌رحمانه جان ببازد. دانشمندی از تبار قلعه‌زنجیری «جاویدنام یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری»، جوانی حدوداً ۳۰ ساله، فرزند وفادار ایل قلخانی و پیرو آیین یارسان بود. او از آن دست جوانانی نبود که با رفتن به فرنگ، گذشته‌اش را فراموش کند. یاسین با تلاشی خستگی‌ناپذیر از کوچه‌های ساده‌ی روستای قلعه‌زنجیری کرمانشاه خود را به کرسی‌های دانشگاهی ایتالیا رسانده بود تا در مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ی ژئوفیزیک، در گرایش علوم مرتبط با خطر زلزله تحصیل کند. رشته‌ی تحصیلی او نمادی از شخصیتش بود؛ تلاش برای فهمیدن گسل‌ها، برای نجات دادن انسان‌ها از آوارهای ناگهانی، برای آرام کردن زمینِ ناآرام. او آینده را با قلم و کتاب می‌ساخت، با رویاهایی که فراتر از مرزها پرواز می‌کردند. اما پیوند عاطفی و هویتی او با سرزمین مادری‌اش، گسستنی نبود. او رفت تا بیاموزد و بازگردد؛ و سرانجام در دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با تعطیلات ژانویه، قدم بر خاک وطن گذاشت. خاکی که باید امن‌ترین پناهگاهش می‌بود. تضاد تلخ؛ دره‌ی دراز و شب حادثه کرمانشاه، محله‌ی «دره‌درج» (که بومیان به آن دره‌دراز یا دژیر می‌گویند). هوا سرد است و فضای شهر ملتهب. دی‌ماه ۱۴۰۴ است و صدای اعتراضات مردم به گوش می‌رسد، صدایی برخاسته از سال‌ها رنج و بی‌عدالتی. یاسین، دانشجویی که دنیای غرب و آرامش دانشگاه مسینا را رها کرده تا چند روزی در کنار خانواده‌اش نفس بکشد، نمی‌تواند نسبت به صدای مردمش بی‌تفاوت باشد. تضاد ماجرا دردی جانکاه است؛ جوانی که در ایتالیا، در بستر علم و قانون، آموخته بود که حقوق بشر و آزادی بیان، اصول اولیه‌ی زندگی هستند، حالا در محله‌ی دره‌دراز کرمانشاه، در برابر تفنگ‌هایی ایستاده بود که زبان‌شان باروت بود و سرب. طبق گزارش‌های مستند، نیروهای امنیتی و سپاه پاسداران با «سلاح جنگی» به سوی جمعیت معترض شلیک کردند. در میان هیاهو، فریادها و دود، ناگهان صدای شلیک مستقیم گلوله‌ای، نقطه‌ی پایانی بر تمام رویاهای یک جغرافیا گذاشت. گلوله‌ی حکومت به قلب یاسین اصابت کرد. آنقدر سریع و جانکاه بود که او بلافاصله جان باخت. زمین‌شناسی که زلزله‌ها را پیش‌بینی می‌کرد، خود در زلزله‌ی سهمگین ظلم، در خون خویش غلتید. سکوت اجباری و فریاد در سیسیل فاجعه‌ی به قتل رساندن یاسین به همان شب ختم نشد. گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی تلاش کردند کنترل پیکر او را به دست بگیرند. خانواده‌اش تحت فشارهای شدید قرار گرفتند تا در سکوت کامل و در تاریکی شب، عزیزشان را دفن کنند؛ روالی دردآور و تکراری برای پنهان کردن حقیقت. اما حقیقت پنهان نماند. خبر جان فدا شدن جاویدنام یاسین میرزایی از دیوارهای دره‌دراز عبور کرد و به جزیره‌ی سیسیل رسید. دانشگاه مسینا در شوکی عمیق فرو رفت. مدیریت دانشگاه با انتشار بیانیه‌ای رسمی، فقدان این «دانشجوی سابق» خود را تسلیت گفت و اعلام کرد که جامعه‌ی علمی دانشگاه به شدت از این واقعه متأثر شده است؛ آن‌ها بر این نکته تأکید کردند که حفظ حقوق بشر و آزادی بیان از ارزش‌های بنیادی دانشگاه است. در خیابان‌های مسینا، جایی که یاسین روزی با کتاب‌هایش در آن‌ها قدم می‌زد، حالا صدای فریاد دانشجویان ایرانی و ایتالیایی می‌پیچید. روزنامه‌ی «لا رپوبلیکا» و نشریه‌ی «زتا لوئیس» گزارش دادند که بیش از هزار نفر در تظاهراتی بزرگ برای گرامی‌داشت یاد یاسین شرکت کردند. دانشجویان با چشمانی اشک‌بار و در دست داشتن تصاویر یاسین، خواستار توجه جهان به سرکوب معترضان در ایران شدند. لبخند او در عکس کنار درخت کریسمس، حالا روی پلاکاردها در دستان هم‌کلاسی‌های ایتالیایی‌اش در باد تکان می‌خورد. پایانی برای یک جاویدنام یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری، تجسم یک نسل بود. نسلی که میان آرزوهای بزرگ علمی در غربت و گلوله‌های بی‌رحم در وطن ایستاد. او به خانه بازگشت تا آغوش خانواده را لمس کند، اما با سرب مذاب پذیرایی شد. روایت او روایت جوانی است که خاک وطنش را بیشتر از امنیت سیسیل دوست داشت.