Abolfazl Morshed Abbasi

روی سنگ مزار ابوالفضل مرشدعباسی، برای جوانی بیست‌ویک‌ساله سرگذشتی نوشته‌اند که خودش هرگز فرصت خواندنش را نداشت. او را «نذر امام زمان» کرده‌اند، «شهید» نامیده‌اند و کشته‌شدنش را به «عوامل خودفروخته آمریکایی صهیونیستی» نسبت داده‌اند. حتی تاریخی که بر سنگ قرار گرفته، با شبی که نام ابوالفضل در میان جان‌باختگان ۱۹ دی مشهد ثبت شده، هم‌خوان نیست. چند سطر بر سنگ، محکم و ماندگار؛ گویی می‌شود پس از رفتن یک انسان، گذشته‌اش را از نو نوشت و همان را برای آینده به جا گذاشت. اما پیش از آن سنگ، پیش از آن واژه‌ها و پیش از دستی که برای او سرگذشتی تازه تراشید، ابوالفضل زندگی کرده بود؛ انتخاب کرده بود و اثر انگشت خودش را بر زمان گذاشته بود. او فرزند ارشد خانواده‌ای مذهبی بود. مادرش خادم افتخاری حرم امام رضا بود و پدرش نگهبان ساختمانی متعلق به سپاه. ابوالفضل در همان خانه‌ی بزرگ شده بود، اما جوانی‌اش کم‌کم رنگ خودش را گرفته بود. دیپلمش را گرفته و در آستانه‌ی سربازی بود؛ دلش می‌خواست مستقل شود، روی پای خودش بایستد و زندگی‌ای داشته باشد که تصمیم‌هایش بیشتر از همیشه از آنِ خودش باشند. رد نگاه ابوالفضل در گوشه‌های کوچکی از زندگی‌اش باقی مانده بود. زیر یکی از پست‌ها پرچم شیر و خورشید گذاشته بود، مطلبی درباره‌ی فقر را بازنشر کرده بود و آخرین بازنشر صفحه‌اش فراخوان رضا پهلوی برای اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی بود. هیچ‌کدام برای روزی ثبت نشده بودند که قرار باشد هویت صاحب‌شان را ثابت کنند؛ انتخاب‌های روزمره‌ی جوانی بودند که خیال نمی‌کرد چند روز بعد، دیگر خودش حضور نداشته باشد تا درباره آن‌چه بوده و آن‌چه می‌خواسته حرف بزند. ۱۹ دی، ابوالفضل ابتدا مادرش را رساند و بعد به دوستانش در بلوار صبای مشهد، حوالی کوی سیدی، پیوست. خیابان پر از جمعیت بود و شعارها میان آدم‌ها می‌پیچید. چند دوست کنار هم ایستاده بودند و هنوز فاصله‌ای میان‌شان نیفتاده بود. بعد همه‌چیز در چند دقیقه فرو ریخت. راه از دو سو بسته شد، جمعیت شکست و هرکس کوشید خودش را از حلقه‌ای که تنگ‌تر می‌شد بیرون بکشد. دوستان ابوالفضل با هر زحمتی بود چند قدم فاصله گرفتند. ابوالفضل جا ماند. وقتی برگشتند، چند نفر دورش را گرفته بودند. فریاد زدند، صدایش کردند، اما دیگر راهی برای رسیدن به او نبود. یکی از دوستانش همان لحظه را بعدها در چند جمله نگه داشت: «شوک شده بودیم. با همه‌ی توان فریاد می‌زدیم. چند نفری داشتند با هرچی داشتند می‌زدند. دیگه از حال رفته بود…» آخرین تصویر زنده‌ای که دوستانش از ابوالفضل با خود بردند، همان بود؛ جوانی که چند دقیقه پیش کنارشان ایستاده بود و حالا میان ضربه‌ها از حال می‌رفت. پس از آن شب، هیچ نشانی از او نرسید. جست‌وجو ۹ روز ادامه پیدا کرد و سرانجام به سردخانه‌ی بهشت‌رضای مشهد ختم شد. دندان‌هایش خرد شده بود، سر و صورتش زیر ضربه‌های سنگین تغییر کرده بود، بدنش از شدت جراحات و شکستگی‌ها متورم شده و ساچمه به ناحیه‌ی تناسلی‌اش اصابت کرده بود. چهره‌اش دیگر برای شناختنش کافی نبود؛ زخم‌ها صورتش را از آن جوانی که خانواده می‌شناختند، دور کرده بود. در میان همه‌ی آن جراحت‌ها، نشانه‌ای روی دستش بود که سرانجام هویت پیکر را روشن کرد: «ابوالفضل». صبح زود، با حضور شمار محدودی از نزدیکان، او را در آرامستان روستای فروغک، حوالی کاشمر و زادگاه مادری‌اش، به خاک سپردند. تنش به خاک رسید اما نامش هنوز قرار نبود آرام بگیرد. از همان‌جا، نزاعی خاموش بر سر چیزی آغاز شد که باید از ابوالفضل باقی می‌ماند؛ نزاعی میان کلماتی که امکان حک‌شدن بر سنگ داشتند و زندگی‌ای که پیش از آن سنگ اتفاق افتاده بود. خانواده او را در امتداد باورهای مذهبی خود به یاد آوردند. مادرش قاب عکس پسرش را به مراسم نذری می‌برد و تصویر ابوالفضل میان همان آیین‌ها قرار می‌گرفت. اما گذشته به این آسانی از نو نوشته نمی‌شود. آرام‌آرام، فیلم‌هایی از گوشه‌وکنار صفحه‌های مجازی سر برآوردند؛ چند ثانیه از ابوالفضلِ زنده، کنار دوستان، رو به دوربین، گاهی با لبخندی که هنوز از بلوار صبا و سردخانه چیزی نمی‌دانست. در میان همه این تکه‌ها، یک جمله از دوستش هنوز بیش از هر چیز دیگری سنگینی می‌کند: «آقا… به هرچی اعتقاد داری، نذار خون رفیقم پایمال بشه.» و امروز، دوستانش همان خواهش را با یاد او ادامه می‌دهند؛ هرچه از ابوالفضل به خاطر دارند می‌نویسند، هر تصویری که چیزی از حقیقت زندگی‌اش در خود نگه داشته منتشر می‌کنند و از جوانی می‌گویند که می‌شناختند، نه از تصویری که پس از رفتنش برای او ساخته شد. نام ابوالفضل، ماه‌ها بعد از دل سکوت بیرون آمده و حالا با قصه‌ی خودش شناخته می‌شود؛ با جوانی‌اش، با آرزوهایی که ناتمام ماند و با ردهایی که پیش از رفتن از خودش به جا گذاشت. کلماتی که بر سنگ حک شده‌اند شاید سال‌ها باقی بمانند، اما حقیقت زندگی او راه دیگری برای ماندن پیدا کرده است؛ در حافظه‌ی کسانی که می‌شناختندش و در نامی که حالا در کنار فرزندان جاویدنام ایران جای گرفته است.