چه اتفاقی افتاد
از اعتراض بازار تا قطع اینترنت، دو شب کشتار، ماهها سرکوب، و تلاش برای ثبت آنچه میشود راستیآزمایی کرد.
اعتراضها ۷ دی ۱۴۰۴ از تهران آغاز شد. ۱۸ دی، وقتی اعتراضها به اوج رسید، ارتباط ایران با اینترنت جهانی تقریباً قطع شد. این صفحه یک روایت را جای مدرک نمینشاند؛ هر بخش به منبع خودش پیوند دارد و جایی که منابع با هم نمیخوانند، این اختلاف پنهان نمیشود.
-
۷ دی ۱۴۰۴
شروع از بازار تهران
اعتراضها در بازارهای تهران آغاز شد. کسبه در واکنش به سقوط ارزش ریال، تورم و فشار اقتصادی مغازهها را بستند. اعتراض اقتصادی خیلی زود به خواستههای سیاسی گستردهتر رسید.
-
۸ دی
دولت میگوید صدای معترضان را بشنوید
مسعود پزشکیان در پیامی عمومی از شنیدن مطالبات معترضان و گفتوگو با نمایندگان آنان گفت. با گسترش اعتراضها، فاصله این لحن با واکنش امنیتی روزهای بعد بیشتر شد.
-
۱۰ تا ۱۳ دی
اولین گزارشهای مرگ
گزارشهای حقوقبشری از استفاده از سلاح گرم، کشته شدن معترضان و رهگذران، و بازداشت گسترده خبر دادند. عفو بینالملل تا ۳ ژانویه دستکم ۲۸ کشته را در ۱۳ شهر و هشت استان بررسی کرده بود.
-
۱۳ دی
ملکشاهی
شاهدان در ملکشاهی ایلام از شلیک نیروهای مستقر در پایگاه بسیج به معترضان خبر دادند. ویدیوهای بررسیشده صدای تیراندازی و فرار جمعیت را ثبت کردند.
-
۱۴ دی
بیمارستان ایلام
طبق تحقیقات عفو بینالملل، نیروهای امنیتی به محوطه بیمارستان امام خمینی ایلام وارد شدند. گزارشها از شلیک ساچمه، گاز اشکآور و ضربوشتم بیماران، همراهان و کارکنان خبر داد.
-
۱۸ دی
اوج اعتراضها، و خاموشی
اعتراضها در سراسر کشور به اوج رسید. همان روز ارتباط ایران با اینترنت جهانی تقریباً قطع شد. بخش بزرگی از آنچه آن شب گذشت، بعداً و از راههایی جز اینترنتِ همان ساعت بیرون آمد.
-
شب ۱۸ دی
شلیک در تاریکی ارتباطی
تحقیقات بعدی سازمانهای حقوقبشری و هیئت حقیقتیاب سازمان ملل از استفاده گسترده از نیروی مرگبار خبر دادند. دیدهبان حقوق بشر شهادتها و ویدیوهایی از تهران را بررسی کرد که شلیک مستقیم را نشان میداد.
-
۱۹ دی
شب دوم
اعتراضها ادامه یافت. شواهدی که بعداً از ایران خارج شد از شمار بسیار بالای کشتهها و مجروحان در تهران، مشهد، کرج، اصفهان، رشت و شهرهای دیگر حکایت داشت. این صفحه آن عدد را عدد نهایی نمیداند.
-
۲۰ دی
کهریزک
ویدیوهایی از مرکز پزشکی قانونی کهریزک منتشر شد. عفو بینالملل پس از بررسی تصاویر دستکم ۲۰۵ کیسه جسد متمایز را در محل شمارش کرد. تصاویر دیگر خانوادههایی را نشان میداد که به دنبال عزیزانشان میگشتند.
-
۲۷ دی
«هزاران»، و بعد یک رقم رسمی
علی خامنهای در سخنرانی عمومی گفت هزاران نفر کشته شدهاند. چند روز بعد شورای عالی امنیت ملی رقم ۳٬۱۱۷ کشته را اعلام کرد. منابع مستقل رقمهای متفاوت و در مواردی بسیار بالاتر منتشر کردند. این عددها را اینجا کنار هم میانگین نمیگیریم.
-
۳ بهمن
مأموریت حقیقتیاب
شورای حقوق بشر سازمان ملل مأموریت هیئت حقیقتیاب مستقل درباره ایران را تمدید کرد و دامنه بررسی نقضهای اخیر را تقویت کرد.
-
اسفند ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵
اعدامها
هیئت حقیقتیاب سازمان ملل در گزارش سپتامبر اعلام کرد دستکم ۲۹ مرد در فاصله مارس تا اوت ۲۰۲۶ در ارتباط با اعتراضها اعدام شدهاند و دهها نفر دیگر در معرض خطر اعدام بودهاند.
-
۲۶ شهریور ۱۴۰۵
نتیجه هیئت حقیقتیاب
هیئت اعلام کرد کشتار توسط نیروهای حکومتی در هر ۳۱ استان رخ داده و سرکوب ۱۴۰۴–۱۴۰۵ از نظر مقیاس خشونت تشدیدی بیسابقه نسبت به سرکوبهای قبلی بوده است. هیئت نتیجه گرفت بسیاری از نقضها، در چارچوب حمله گسترده علیه جمعیت غیرنظامی، به جنایت علیه بشریت میرسند. هیئت یک عدد نهایی برای شمار کشتهشدگان اعلام نکرد.
هر عدد یک نام دارد و هر نام یک زندگی بود.