Ermia Fazli

22-year-old only child from Arak. Parents had waited 18 years to have a child. Authorities demanded either 1.5 billion rials or would falsely register him as a Basij member on his death certificate. Father paid the money to retrieve his son's body.

۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴، برای خیلی‌ها فقط یک تاریخ نیست؛ برای مردم اراک، برای خانوادهٔ ارمیا و برای همهٔ ما که هنوز داغ جوان‌های این خاک را فراموش نکرده‌ایم، آن شب یکی از تلخ‌ترین شب‌ها بود. اراک در التهاب بود. خیابان ملک، مثل خیلی از خیابان‌های ایران، پر از صدای اعتراض مردمی شده بود که دیگر توان سکوت نداشتند. همان شب، در میان همان شلوغی، همان شعارها و همان فضای سنگین امنیتی، ارمیا فضلی جانش را از دست داد؛ جوانی که آمده بود صدایش را کنار صدای مردم بگذارد، اما دیگر به خانه برنمی‌گشت. دربارهٔ لحظهٔ جان‌باختن ارمیا روایت‌های مختلفی منتشر شده، اما آنچه در گزارش‌ها تکرار شده، شلیک مستقیم و خشونتی است که جان یک جوان را گرفت؛ جوانی که هنوز باید زندگی می‌کرد، درس می‌خواند، عاشق می‌شد، آینده می‌ساخت و کنار خانواده‌اش می‌ماند. ارمیا اهل اراک بود؛ جوانی از خانواده‌ای شناخته‌شده و فرزند خانواده‌ای که نام‌شان برای بسیاری از مردم شهر آشنا بود. گفته می‌شود پدرش صاحب شیرینی‌فروشی «شیده» در اراک است. اما آن شب، هیچ‌کدام از این‌ها برای گلوله و خشونت فرقی نداشت؛ نه جوان بودنش، نه خانواده‌اش، نه آرزوهایش و نه آینده‌ای که هنوز شروع نشده بود. پس از جان‌باختن ارمیا، درد خانواده‌اش فقط از دست دادن فرزند نبود؛ آن‌ها با فشار، تهدید، سکوت اجباری و همان رفتارهایی روبه‌رو شدند که سال‌هاست خانواده‌های دادخواه در ایران تجربه می‌کنند. حکومتی که جان می‌گیرد، پس از آن هم می‌خواهد نام را کنترل کند، مراسم را کنترل کند، اشک مادر را کنترل کند و حتی خاک‌سپاری را هم بی‌صدا و بی‌جمعیت می‌خواهد. اما نام ارمیا خاموش نشد. مراسم چهلم او در آرامستان اراک، به یکی از آن لحظه‌هایی تبدیل شد که سوگ از خانه بیرون می‌آید و در دل مردم می‌نشیند. مردم آمدند، گل آوردند، عکس ارمیا را بالا بردند، کنار مزارش ایستادند، گریستند، دست زدند، شعار دادند و نشان دادند که این داغ، فقط داغ یک خانواده نیست. بر مزار ارمیا، صدای مردم بلند شد: «قسم به خون یاران، ایستاده‌ایم تا پایان» «کشته ندادیم که سازش کنیم» «این گلِ پرپر شده، هدیه به میهن شده» این شعارها برای من فقط چند جمله نیستند؛ پشت هرکدام‌شان یک درد خوابیده است: یک مادر، یک پدر، یک خانهٔ خالی، یک صندلیِ بی‌صاحب و یک جوانی که دیگر برنمی‌گردد. یکی از سنگین‌ترین بخش‌های این روایت، مادر ارمیاست؛ مادری که باید کنار فرزندش می‌نشست، نه کنار مزارش. اما همان مادر، با تمام شکستی که در دل داشت، ایستاد. مادران دادخواه ایران سال‌هاست به ما یاد داده‌اند که سوگ همیشه به معنی خم شدن نیست؛ گاهی سوگ، بلندترین شکل ایستادن است. من وقتی به مادر ارمیا فکر می‌کنم، به همهٔ مادرانی فکر می‌کنم که فرزندان‌شان را در خیابان، بازداشتگاه، زندان، زیر شکنجه یا با گلوله از دست دادند، اما نگذاشتند نام‌شان دفن شود. این مادرها حافظهٔ زندهٔ ایران‌اند. آن‌ها با دست‌های خالی، در برابر دستگاهی ایستاده‌اند که همهٔ ابزارهای تهدید و سرکوب را دارد. پس از مراسم چهلم ارمیا، فشارهای امنیتی در اراک بیشتر شد؛ گزارش‌هایی از بسته شدن آرامستان، جلوگیری از تجمع، فشار بر خانواده‌ها و حتی دخالت در شکل عزاداری مردم منتشر شد. همین رفتارها نشان می‌دهد که حکومت از مزار جان‌باختگان هم می‌ترسد؛ چون هر مزار، فقط یک قبر نیست، یک سند است؛ یک شاهد خاموش است؛ جایی است که مردم کنار هم می‌ایستند و حقیقت را فراموش نمی‌کنند. ارمیا فضلی دیگر فقط اثری از یک جوان اراکی نیست. نام او از خیابان ملک اراک عبور کرد، به شبکه‌های اجتماعی رسید، در میان ایرانیان خارج از کشور طنین‌انداز شد و کنار نام دیگر جان‌باختگان آزادی ایستاد. این همان چیزی است که حکومت از آن می‌ترسد: اینکه نام‌ها بمانند، روایت‌ها منتقل شوند و حقیقت از دهان مردم به تاریخ برسد. من این را می‌نویسم چون باور دارم فراموشی، ادامهٔ همان سرکوب است. ارمیا را باید صدا زد. باید از او گفت؛ از خیابانی که به خانه نرسید، از مادری که داغدار شد، از شهری که سکوت نکرد و از مردمی که کنار مزارش ایستادند و گفتند: ما هنوز هستیم. جاویدنام ارمیا فضلی در اراک ماند؛ روح و خاطراتش تا ابد نه‌تنها برای مردم اراک، بلکه برای تمام ایرانیان آزادی‌خواه و دادخواه دنیا باقی خواهد ماند؛ و تا وقتی کسی نامش را می‌نویسد، می‌گوید و به یاد می‌آورد، او را نمی‌توانند از تاریخ پاک کنند.