Mehrab Golestani

بعضی نام‌ها هنوز بوی نوجوانی می‌دهند. نام‌هایی که وقتی کنار واژه «جان‌باخته» قرار می‌گیرند، ذهن از پذیرش آن‌ها سر باز می‌زند. انگار میان تصویر یک نوجوان و مفهوم مرگ فاصله‌ای وجود دارد که هیچ‌گاه پر نمی‌شود. محراب گلستانی یکی از همان نام‌هاست. متولد هجدهم شهریور ۱۳۸۷. هفده‌سال داشت. دانش‌آموز دبیرستان استعدادهای درخشان اصفهان بود؛ نوجوانی که بیشتر از هر چیز به آینده فکر می‌کرد. آینده‌ای که قرار بود با درس خواندن، تلاش و پشتکار به آن برسد. او فرزند نخست خانواده بود؛ پسری باهوش، آرام و پرتلاش. به فلسفه علاقه‌مند بود و کتاب‌های فلسفی، علوم طبیعی، فناوری و موضوعات گوناگون را مطالعه می‌کرد. درباره‌ی هر موضوعی، اطلاعات و آگاهی داشت و در بحث‌های بزرگسالان، با تسلط و آگاهی کامل مشارکت می‌کرد. آرام، متین و مطمئن سخن می‌گفت و صحبت‌هایش تأثیر خود را بر دیگران می‌گذاشت‌. بیشتر روزهایش میان کلاس درس، کتاب‌های کمک‌آموزشی و آمادگی برای کنکور می‌گذشت. برای خود هدفی روشن داشت: می‌خواست دندان‌پزشک شود. در سنی بود که آدم‌ها کم‌کم مسیر زندگی خود را ترسیم می‌کنند. رؤیاهایش ساده اما بزرگ بودند؛ دانشگاه، حرفه‌ای که دوستش داشت و آینده‌ای که امیدوار بود با تلاش به دست آورد. اما دی‌ماه ۱۴۰۴، برای بسیاری از نوجوانان ایران، ماه ناتمام ماندن رؤیاها بود. اعتراضات در شهرهای مختلف کشور جریان داشت. خیابان‌ها پر از مردمی بود که هرکدام با امیدها، نگرانی‌ها و خواسته‌های خود به خیابان آمده بودند. در میان آنان، نوجوانانی نیز حضور داشتند که آینده را متعلق به خود می‌دانستند و می‌خواستند صدایشان شنیده شود. محراب یکی از آن‌ها بود. روز نوزدهم دی‌ماه ۱۴۰۴، در اصفهان، گلوله‌ای جنگی به پای او اصابت کرد. مردم تلاش کردند او را به نزدیک‌ترین مرکز درمانی برسانند، اما شدت خون‌ریزی و نبود امکانات کافی برای انتقال خون، فرصت ادامه زندگی را از او گرفت. محراب تنها هفده‌سال داشت. هفده‌سال؛ سنی که بسیاری تازه برای فردای خود برنامه می‌ریزند. سنی که هنوز مدرسه، امتحان‌ها، دوستی‌ها و رؤیای دانشگاه مهم‌ترین دغدغه‌های زندگی‌اند. اما برای محراب، همه چیز در همان روز متوقف شد. پس از جان‌باختن او، خانواده روزهای دشواری را پشت سر گذاشتند. پیکر فرزندشان شش روز در اختیار نهادهای حکومتی باقی ماند و آن‌ها در میان انتظار، نگرانی و بی‌خبری روزگار گذراندند. شش روزی که برای یک خانواده داغ‌دار، از سال‌ها طولانی‌تر است. سرانجام در بیست‌وپنجم دی‌ماه، پیکر محراب برای خاک‌سپاری به خانواده تحویل داده شد و او در آرامستان باغ رضوان اصفهان به خاک سپرده شد. خانواده‌ای که قرار بود موفقیت‌های فرزندشان را جشن بگیرند، اکنون بر مزار او ایستاده بودند. مادری که رؤیای دیدن روز فارغ‌التحصیلی پسرش را در سر داشت، حالا تنها عکس‌های او را در آغوش می‌گرفت. پدری که آرزو داشت موفقیت‌های فرزندش را ببیند، ناگهان با واقعیتی روبه‌رو شد که هیچ پدر و مادری نباید تجربه کند. اما روایت محراب با خاک‌سپاری او پایان نیافت. چهل روز پس از جان‌باختنش، مادرش پیامی منتشر کرد؛ پیامی که بیش از هر چیز از عشق، دلتنگی و ادامه دادن سخن می‌گفت. او از پیمانی نوشت که با فرزندش بسته است؛ پیمانی برای ایستادن، برای ادامه زندگی و برای زنده نگه داشتن نام و یاد او. شاید همین «ادامه دادن»، دشوارترین بخش سوگ باشد. امروز از محراب گلستانی عکس‌هایی باقی مانده است؛ نوجوانی با چهره‌ای آرام، عینکی بر چشم و نگاهی که هنوز سرشار از زندگی به نظر می‌رسد. وقتی به آن تصاویر نگاه می‌کنی، دشوار است باور کنی پسری که باید امروز در آستانه ورود به دانشگاه می‌بود، دیگر در میان زندگان نیست. شاید اگر زنده می‌ماند، چندسال بعد روپوش سفید دندان‌پزشکی بر تن می‌کرد. شاید روزی مطب خودش را داشت. شاید لبخند بیمارانش را می‌دید. شاید زندگی مسیر دیگری برای او رقم می‌زد. اما آن آینده هرگز فرصت رسیدن پیدا نکرد. امروز نام محراب گلستانی در میان جان‌باختگان دی‌ماه ۱۴۰۴ ثبت شده است؛ اما پشت این نام، زندگی نوجوانی قرار دارد که هنوز در ابتدای راه بود. او پسری هفده‌ساله بود. پسری با کتاب‌های نیمه‌خوانده. رؤیاهای ناتمام. و با آینده‌ای که هرگز فرصت زندگی کردنش را پیدا نکرد. تصویری که یک تصویرگر کشید سوره دهقانی، مادر محراب، تصویرگر کتاب‌های کودکان است. سال‌ها با رنگ و خط، جهان را برای کودکان روایت کرده است. و حالا، همان دست‌ها که قصه می‌کشیدند، فرزند خودش را کشیدند. در تصویر نهایی، محراب ایستاده است. استوار، آرام. یک دستش بالا رفته و علامت پیروزی را نشان می‌دهد. او را افتاده نکشیده است. بر زمین نینداخته است. ایستاده کشیده است. اما از پایش سرخی‌ای جاری است — همان‌جا که گلوله نشست. سرخی پایین می‌آید، زمین سفید کاغذ را رنگ می‌کند. و از دل همان سرخی، لاله‌ها روییده‌اند. لاله تصادفی نیست. در فرهنگ این سرزمین، لاله از دل خون می‌روید. نماد یاد است. نماد مقاومت است. نماد ادامه است. پا محل اصابت بود، اما در تصویر، همان‌جا سرچشمه‌ی رویش شده است. زخم پنهان نشده. خون حذف نشده. اما نتیجه‌اش سقوط نیست — رویش است. این نقاشی فقط یک پرتره نیست. بیانیه‌ای تصویری است. چهل روز بعد چهل روز پس از کشته‌شدن محراب، سوره دهقانی در ویدئویی ظاهر شد. نه با فریاد، نه با شعار — با تصمیمی دشوار. در فرهنگ ما، درآوردن لباس عزا نشانه پایان دوره رسمی سوگواری است. وقتی عمه‌اش لباسی برایش آورد تا به رسم سنت از عزا بیرون بیاید، مخالفت کرد و گفت: «از من نخواهید… من تا همیشه عزادارم.» اما بعد از پیمان گفت و نوشت: «چهل روز گذشت… سخت بود… اما یادم رفته بود که من پیمان بستم. پیمان بسته بودم که به جای پاره‌ی تنم، عشق بورزم، مهر بورزم، زندگی کنم… دنیای من به نور نیاز دارد… پس برخاستم. یادتان نرود ما پیمان بستیم. ما ادامه داریم.» او لباس سیاه را کنار گذاشت. اما عهد را نه. این پایان سوگ نبود. تبدیل سوگ به ایستادگی بود. این جمله، یک سوگ‌نامه نیست. یک عهد است. عهدی که از دل خون گذشته، و با لاله‌ها ادامه یافته است. ایستاده‌ایم. و این ایستادن، پایان ندارد.