Payam Rokhbakhsh

شیراز؛ شهر عشق و شعر، شهر حافظ و سعدی، شهر بهارنارنج و باغ‌های سرسبز است. اما در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴، همانند بسیاری از شهرهای ایران، خیابان‌های این شهر نیز صحنه‌ی حضور پرشمار مردمی بود که برای بیان خواسته‌ها و مطالبات خود گرد هم آمده بودند و صدای اعتراض‌شان در گوشه و کنار شهر شنیده می‌شد. در میان آن جمعیت، پیام رخ‌بخش نیز حضور داشت؛ جوانی ۳۱ ساله از شیراز که به گفته‌ی نزدیکانش، همچون بسیاری از هم‌نسلان خود برای فریاد زدن آن‌چه حق خود و دیگران می‌دانست به خیابان آمده بود. پیام که دارای مدرک فوق‌دیپلم نقشه‌برداری بود، زندگی و آرزوهای خود را در این شهر ساخته بود، اما سرنوشت او در همان روزهای پرالتهاب با یکی از تلخ‌ترین روایت‌های آن اعتراضات گره خورد. پیام رخ‌بخش در روز ۱۹ دی‌ماه، همگام با بسیاری از شهروندان شیراز، در خیابان حضور داشت. به روایت نزدیکانش، پیام در زمان وقوع حادثه در حال فرار از محل بود که پایش به سنگی گیر کرد و با هر دو زانو بر زمین افتاد. در همان لحظه، مأموران از فاصله‌ی حدود یک متر با سلاح ساچمه‌زن به سوی او شلیک کردند. ساچمه‌های شلیک‌شده از نوع براده‌ی سرتیز بودند که به پهلو و ریه‌های او اصابت کردند. به گفته‌ی شاهدان، شدت جراحات به حدی بود که پس از اصابت گلوله‌ها، از بینی و دهانش خون جاری شد. با وجود جراحات شدید، تلاش کرد از محل دور شود، اما شدت درد و خون‌ریزی توان را از او گرفت و بار دیگر بر زمین افتاد. پس از زمین‌گیر شدن پیام، چهار موتورسیکلت حامل مأموران به محل رسیدند. به گفته‌ی شاهدان، آنان پس از پیاده شدن و مشاهده‌ی وضعیت وخیم او که از شدت درد به خود می‌پیچید، محل را ترک کردند. در این میان، مردم حاضر در صحنه برای کمک به او شتافتند و حتی تعدادی از ساچمه‌ها را از بدنش خارج کردند. یک پرستار نیز که در محل حضور داشت، برای امدادرسانی به پیام تلاش کرد. سپس او را به بیمارستان نمازی شیراز منتقل کردند. بنا بر گفته‌ی نزدیکان، پزشکان اعلام کرده بودند که در صورت رسیدگی و درمان به‌موقع، امکان نجات جان او وجود داشت. با این وجود، اصابت چندین ساچمه به ریه‌هایش آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر جای گذاشت و سرانجام جانش را گرفت. صبح زود، خانواده‌ی پیام خود را به بیمارستان نمازی رساندند، اما با پیکر بی‌جان عزیزشان روبه‌رو شدند؛ پیکری که هنوز گرمای زندگی را در خود داشت. این لحظه‌ی تلخ و فراموش‌نشدنی برای همیشه در حافظه‌ی خانواده و نزدیکان او باقی ماند. مراسم خاک‌سپاری پیام در شرایطی محدود و تحت نظارت شدید برگزار شد. بنا بر روایت نزدیکان، به خانواده اجازه داده نشد پیکر فرزندشان را مطابق رسم و آیین خود غسل دهند و نیروهای حکومتی خود مسئول شست‌وشو و کفن کردن پیکر او شدند. در روزهای پس از جان‌باختن پیام نیز خانواده‌ی او تحت نظارت قرار داشتند و هم خانه و هم محل خاک‌سپاری با حضور نیروهای امنیتی کنترل می‌شد. مراسم خاک‌سپاری این جوان برومند با حضور خانواده، دوستان و جمعی از مردم برگزار شد. حاضران در حالی که با کف زدن و هم‌صدایی یاد او را گرامی می‌داشتند، پیکر پیام را تا خانه‌ی ابدی‌اش بدرقه کردند. در میان صحنه‌های اندوه‌بار آن روز، سوگواری مادر پیام بیش از هر چیز دل حاضران را به درد می‌آورد. اشک‌ها و ناله‌های مادری که جوانش را از دست داده بود، فضایی آکنده از غم و تأثر پدید آورده بود و بسیاری از حاضران را متأثر می‌کرد. بر سر مزار پیام، حاضران سرود «ای ایران، ای مرز پرگهر» را هم‌صدا خواندند و یاد و خاطره‌ی او را گرامی داشتند. آن روز، بدرقه‌ی پیام وداعی تلخ با جوانی بود که خانواده، دوستان و عزیزانش هنوز باور رفتنش را نداشتند. به گفته‌ی نزدیکان، شامگاه پس از خاک‌سپاری، تمامی دسته‌گل‌ها و گل‌های اهدایی که برای ابراز همدردی در بیرون منزل خانواده قرار داده شده بود، توسط نیروهای حکومتی جمع‌آوری و با خود برده شد. در آستانه‌ی برگزاری مراسم چهلم نیز، تماس‌هایی با خانواده برقرار شد و از ایشان خواسته شد که مراسم با حضور گسترده‌ی مردم برگزار نشود. همچنین در جریان مراسم، به حاضران تذکر داده می‌شد که از سر دادن شعارهای اعتراضی خودداری کنند. با وجود این محدودیت‌ها، جمع زیادی از خانواده، دوستان، آشنایان و مردم بر مزار پیام گرد آمدند تا یاد و خاطره‌اش را گرامی بدارند. حاضران که بسیاری از آنان لباس‌های سفید بر تن داشتند، در فضایی آمیخته با اندوه و یادآوری، بر سر مزار این جوان از دست‌رفته حضور یافتند. در جریان این مراسم، بادکنک‌های سفید و سیاه به نشانه‌ی یادبود در دست حاضران دیده می‌شد و شماری از کبوتران سفید نیز به آسمان فرستاده شدند. شرکت‌کنندگان با خواندن شعرها و سرودهایی با مضمون آزادی و یاد جان‌باختگان، خاطره‌ی پیام را زنده نگه داشتند و با خانواده‌ی او ابراز همدردی کردند. نوروز ۱۴۰۵ برای خانواده پیام رخ‌بخش، نه آغاز سالی نو، بلکه ادامه‌ی داغی بود که از دست دادن فرزندشان بر دل آنان گذاشته بود. در روزهای آغازین سال، خانواده و نزدیکانش بر مزار او گرد آمدند، سفره‌ی هفت‌سین را کنار آرامگاهش چیدند و یادش را گرامی داشتند. براساس ویدیوهای منتشرشده از این مراسم، حاضران با سر دادن شعار «قسم به خون یاران، ایستاده‌ایم تا پایان» یاد پیام و دیگر جان‌باختگان را زنده نگه داشتند. همچنین شعار «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده» در فضای مراسم طنین‌انداز شد و حاضران در کنار مزار او سرود ملی «ای ایران، ای مرز پرگهر» را هم‌صدا خواندند. این مراسم در فضایی آمیخته از اندوه، یادآوری و همبستگی برگزار شد و خانواده و دوستان پیام بار دیگر یاد و خاطره‌ی او را گرامی داشتند. پیام رخ‌بخش فرزند شیراز بود، جوانی که آرزوها، امیدها و سال‌های بسیاری برای زندگی پیش رو داشت. رفتنش زخمی عمیق بر دل خانواده، دوستان و عزیزانش بر جای گذاشت؛ زخمی که با گذشت زمان نیز از یاد نخواهد رفت. امروز، هربار که خانواده‌اش بر مزار او گرد می‌آیند، هربار که گلی بر سنگ مزارش می‌گذارند یا نامش را بر زبان می‌آورند، یاد جوانی زنده می‌شود که دیگر در میان آنان نیست، اما خاطره‌اش همچنان در قلب دوستدارانش ادامه دارد. پیام در میان کسانی که او را می‌شناختند، نه با آخرین لحظات زندگی‌اش، بلکه با مهربانی‌ها، آرزوها و روزهایی که در کنارشان گذراند به یاد آورده می‌شود. آنان که جان خود را از دست می‌دهند، از میان ما می‌روند؛ اما یاد و نام‌شان در حافظه‌ی مردمان باقی می‌ماند. پیام رخ‌بخش نیز در خاطره‌ی خانواده، دوستان و بسیاری از همشهریانش جاودانه شده است؛ یادی که با گذر سال‌ها همچنان زنده خواهد ماند.