Danial Barekati

روایت دانیال برکتی، روایتی است که از میان گفته‌های مادرش، چند پیام، چند استوری و خاطرات پراکنده شکل گرفته؛ روایتی میان سوگ، جست‌وجو و اختلاف بر سر به‌یادآوردن. دانیال ۲۳ ساله بود و در تهران‌پارس، ۱۸ دی‌ماه در جریان همان روزهای پرتنش، با شلیک گلوله به پهلو جانش را از دست داد. او در خانواده‌ای مذهبی بزرگ شده بود، اما نگاه خودش نسبت به دین و سیاست فاصله‌ای جدی با روایت رسمی داشت. آخرین استوری‌اش نیز در همین فضا منتشر شد؛ متنی تند و صریح که در آن میان «مذهبی بودن» و «همراهی با حکومت» مرز می‌کشد و خطابش به کسانی است که به تعبیر او، دین را در خدمت قدرت قرار داده‌اند. جمله‌هایی مثل «اگر مذهبی هستید باید در صف اول مخالفین باشید»، «مذهبی عرزشی جیره‌خوره» و این‌که «من مذهبی هستم اما عرزشی نیستم » از آخرین ردهای باقی‌مانده از او است. اما بعد از آن شب، زندگی خانواده‌اش وارد مرحله‌ای شد که دیگر اسمش زندگی نبود؛ جست‌وجو بود. مادرش در روزهای پس از حادثه، به بیمارستان‌ها و مراکز مختلف مراجعه کرده؛ دنبال نامی، نشانی یا حتی یک ثبت ساده. در بیمارستان فلکه سوم به او گفته‌اند لیستی از اسامی وجود ندارد. لحظاتی بعد، مردی او را صدا زده و سبدی پر از لنگه‌کفش‌های باقی‌مانده از جان‌باختگان را نشانش داده؛ کفش‌هایی که به گفته آن فرد، چون نام افراد ثبت نمی‌شد، نگه داشته می‌شدند تا شاید خانواده‌ها از روی آن‌ها عزیزشان را شناسایی کنند. مادر در میان آن کفش‌ها، بعضی کتونی، بعضی خونی، دنبال نشانه‌ای از فرزندش گشته و همان‌جا دچار لرزش و شوک شده است. برادرش او را از آن‌جا بیرون برده و گفته کفش دانیال در میان‌شان نیست. اما آن تصویر، برای مادر، تمام‌نشده باقی مانده؛ تبدیل به یکی از سنگین‌ترین لحظه‌های زندگی‌اش شده است. مادر دانیال می‌نویسد: «دو روز جلوی پلیس پیشگیری ایستادم تا شاید اسمش را در فهرست بازداشتی‌ها ببینم. عکسش را به آزادشده‌ها نشان می‌دادم. یکی گفت دیروز خانواده‌ها از کوچه پشت بازداشتگاه اسم بچه‌هایشان را صدا می‌زدند و بعضی جواب می‌دادند، اما امروز آن کوچه را بسته‌اند. چه روزهایی دیدیم، پسرم... هنوز هر ضربان قلبم را ادامه ضربان قلب دانیال می‌دانم. هنوز اجازه نمی‌دهم خونش را مصادره کنند. هنوز هر جا نامش می‌آید، انگار دوباره راه می‌افتم میان بیمارستان‌ها، بازداشتگاه‌ها و آن سبد پر از لنگه‌کفش‌ها». در روایت خانواده، او جوانی بوده که به حیوانات، مخصوصاً گربه‌ها، علاقه زیادی داشته است. مادرش و نزدیکانش گفته‌اند که او بارها گربه‌های بیمار یا زخمی را از کوچه جمع می‌کرد، به دامپزشکی می‌برد و برای درمان‌شان پیگیری می‌کرد؛ جزئیاتی که تصویر او را از یک نام سیاسی یا خبری فراتر می‌برد و به یک زندگی روزمره و انسانی وصل می‌کند. بعد از مرگش، برای او تشییع جنازه‌ای با فضای رسمی و حکومتی برگزار شده است. اما همین نقطه، برای مادر به یکی از اصلی‌ترین محل‌های اعتراض تبدیل می‌شود. او در یکی از توییت‌ها و نوشته‌هایش پرسیده چرا در مراسم فرزندش خودش حضور ندارد و چرا فقط مادربزرگ پدری و عمه بزرگش شرکت داده شده‌اند؛ پرسشی که برای او فقط یک سؤال خانوادگی نیست، بلکه نشانه‌ای از تلاش برای کنترل روایت است. در نگاه مادر، مسئله فقط فقدان فرزند نیست؛ مسئله این است که هدف، هویت و نحوه کشته‌شدن دانیال در مسیر اعتراضات اجتماعی، مصادره نشود و در قالبی رسمی بازتعریف نگردد. او بارها تأکید کرده که نمی‌خواهد نام فرزندش از آن چیزی که بوده جدا شود. بدترین قسمت سوگ این است که تنها فرزندت را از دست بدهی و حتی فرصت سوگواری هم نداشته باشی؛ چون باید قبل از اشک ریختن، از حقیقت فرزندت محافظت کنی. در جایی مادر دانیال می‌گوید چهل‌روز گذشت و من به جای عزاداری، جنگیدم؛ توضیح دادم، بحث کردم، سند نشان دادم و از پسری دفاع کردم که دیگر نمی‌توانست از خودش دفاع کند. این روایت، هنوز بسته نشده؛ چون برای مادر دانیال، سوگ هنوز آغاز نشده، فقط به تعویق افتاده است؛ میان جست‌وجو، خاطره و نبردی بر سر این‌که یک زندگی چگونه به یاد آورده شود. «تا خرمنت نسوزد، تشویش ما ندانی...»