Anisa Houshangi Kashkouli

تاریخ ایران، حافظه‌ی دیرینه‌ای از ایستادگی ایل‌های ترک قشقایی در برابر سرکوب و تمرکزگرایی حکومت‌ها دارد. از مقاومت‌های ایلی در برابر سیاست‌های اسکان اجباری و خلع سلاح در دوران رضاشاه، تا شورش‌های ایلی دهه‌های بعد و حضور مستمر این مردم در جنبش‌های اعتراضی معاصر، قشقایی‌ها همواره در برابر تمرکزگرایی و سلب اختیار از جوامع محلی ایستاده‌اند. این روحیه‌ی مقاومت، نسل‌به‌نسل در میان دلیران این دیار جریان داشته است؛ همان روحیه‌ای که امروز، در قامت مطالبه‌ای ساده اما بزرگ، خود را نشان می‌دهد: پایان دادن به چرخه‌ی استبداد. آنیسا هوشنگی کشکولی، از تبار همین دلیران ترک قشقایی، در همین مسیر قدم گذاشت. وقتی تصمیم گرفت در رشته پزشکی ادامه تحصیل دهد، فقط یک آرزو در دلش بود: نجات جان مردم. با تلاش‌های بی‌وقفه، پا به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه گذاشت؛ دختری ۲۰ ساله، اهل شهرستان کوه‌چنار در استان فارس (قائمیه). روز ۱۸ دی‌ماه، در میان اعتراضات مردمی، در فلکه اصلی شهر کوه‌چنار، هدف شلیک گلوله قرار گرفت. تیر به پای او اصابت کرد و بر زمین افتاد. بهبود حسن‌زاده، دلیری دیگر از همین تبار قشقایی، وقتی دید این شیردختر هم‌تبارش زخمی بر زمین افتاده، بی‌درنگ خود را به او رساند تا کمکش کند؛ اما خودش نیز هدف قرار گرفت و جان باخت. حماسه‌ای مشترک از شرف و فداکاری، جایی که مردی سینه سپر کرد تا از دختری از همان خون و همان ایل دفاع کند و در این راه جان داد. آنیسا با همان پای زخمی تلاش کرد از خیابان بگذرد و خود را به یکی از خانه‌های همان محله برساند. در آن خانه، از صاحب‌خانه خواست به خانواده‌اش خبر دهند که او زخمی شده، چون دیگر توان حرف زدن نداشت و فقط توانست شماره تلفن پدرش را بدهد. پدر، برای رساندن خود به دختر دردانه‌اش، تلاش کرد اما مأموران راهش را بستند و او مجبور شد از مسیری دیگر خود را برساند. وقتی سرانجام دخترش را در آغوش گرفت و کوشید او را به بیمارستان برساند، در همان راه، آنیسا در آغوش پدر جان باخت. پدر پیکر فرزندش را به بیمارستان رساند، اما اجازه‌ی معاینه توسط پزشکان به او داده نشد و پیکر آنیسا مستقیماً به سردخانه منتقل شد. گوشی تلفن همراهی که آن روز همراه آنیسا بود، هرگز پیدا نشد. بنا به گزارش یکی از آشنایان، پیکر او در شرایط شدید امنیتی به خانواده تحویل داده شد و بدون درج نام و تصویر، در الیاس‌آباد قائمیه به خاک سپرده شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که خانواده پس از خاک‌سپاری نیز به‌طور جدی تهدید شدند و از هرگونه اطلاع‌رسانی درباره‌ی سرنوشت دخترشان منع شدند. مراسم چهلم آنیسا با حضور خانواده و جمع کثیری از مردم بر مزار او برگزار شد. در این مراسم، بادکنک‌های سفید و بنفش—همان رنگ‌هایی که آنیسا دوست داشت—به هوا فرستاده شد و حاضران با دست‌زدن و کل‌کشیدن، یاد او را گرامی داشتند. آنیسا در الیاس‌آباد قائمیه آرام گرفت، همان‌جا که مادران این دیار برای دخترانشان از او می‌گویند. در دانشگاه ارومیه، صندلی خالی‌ای هست که همکلاسی‌هایش هنوز عادت نکرده‌اند خالی ببینندش. و هر بار که کسی در آن دیار از دو جوانی می‌گوید که یکی برای دیگری جان داد، همه می‌دانند از چه کسانی حرف می‌زند: آنیسا هوشنگی کشکولی و بهبود حسن‌زاده، دو نامی که سرانجام بر سنگ مزارشان حک شد.