Azra Mehdinejad

بن‌بست شهدا آن شب راه به جایی نداشت؛ کوچه‌ای که همیشه به خانه می‌رسید، این بار در سیاهی و ناله گم شده بود. فریادهای آزادی‌خواهی میان دود و گاز اشک‌آور و صدای گلوله‌ها فرو می‌ریخت. مردم به دیوارها و ورودی خانه‌ها پناه می‌بردند و رهایی می‌جستند؛ اما تیرها از هر سو می‌رسیدند. آن شب، بن‌بست شهدا دیگر راهی برای رسیدن نبود؛ راهی بود که معترضان را در حصار معلق زندگی و مرگ نگه می‌داشت. معترضان با بالا گرفتن شلیک‌ها، خود را به آنجا می‌رساندند؛ چند قدمی خانه‌هایی که پشت دیوارهایشان، زندگی هنوز بی‌خبر از آنچه در کوچه می‌گذشت، جریان داشت. عذرا مهدی‌نژاد هم میان همسایه‌ها ایستاده بود، روبه‌روی خانه‌ای که سال‌ها در آن می‌زیست. خروش گلوله‌ها کم‌کم به بن‌بست رسید و یکی از آن‌ها به سر عذرا نشست. زنی پنجاه‌وهفت‌ساله که با تکیه به خانه‌اش، مأمن و مأوایش، به روزهای روشن می‌اندیشید. کسی نمی‌داند عذرا در خیال چه آرزویی بود که قلبش ایستاد؛ جایی میان روزهای رفته و روزهایی که هنوز نیامده بودند. زندگی عذرا همان‌جا تمام شد، در مرز مه‌آلودی میان کوچه و خانه، میان شبی که هنوز ادامه داشت و صبحی که دیگر سهم او نبود. گلوله‌ی دیگری همان شب به قلب حسین کایدی نشست؛ جوانی دیگر که او هم برای گریز از شلیک‌ها به بن‌بست پناه آورده بود. یک شب، دو زندگی را از دو سوی زمان برید؛ یکی تازه در آستانه‌ی جوانی، دیگری پس از پنجاه‌وهفت سال زیستن. هر دو در همان کوچه ماندند و صبح، دیگر هیچ‌کدام به خانه بازنگشتند. عذرا اهل اندیمشک بود و سال‌ها در همین شهر زندگی کرده بود؛ همسر بود، خانه‌دار و مادر دو فرزند. حضورش در زندگی فرزندانش در همان چیزهای ساده‌ای بود که هر روز تکرار می‌شوند؛ صدایی در خانه، دستی که کاری را پیش می‌برد. کسی که بودنش آن‌قدر عادی است که در روزمرگی زندگی گم می‌شود. بعد کوچ ابدی مادر، زندگی دو فرزند در دلتنگی آغوش او می‌گذرد؛ با صندلی‌ای که دیگر کسی روی آن نمی‌نشیند، صدایی که دیگر از اتاقی نمی‌آید و نامی که از خاطره‌شان پاک نمی‌شود. از عذرا، آنچه ماند، همین نشانه‌های کوچک است؛ چیزهایی که مرگ نتوانست با خود ببرد. حتی خاک‌سپاری عذرا هم از گزند آن شب در امان نماند. پیکرش را در قطعه‌ی شهدای آرامستان اندیمشک به خاک سپردند؛ زیر عنوانی که خانواده انتخابش نکردند و در مراسمی که قرار نبود جز نزدیک‌ترین‌ها کسی در آن حضور داشته باشد. مأموران اجازه‌ی چاپ و انتشار آگهی ترحیم را هم ندادند. خبر رفتن عذرا، فقط به چند خانه و چند نفر رسید. خانواده، سوگ او را در سکوت و میان نزدیک‌ترین آدم‌های زندگی‌اش به‌جا آوردند. با این همه، نامش همچون خطی در حافظه‌ی این سرزمین باقی خواهد ماند.