Maryam Ebrahimzadeh

مریم با خاک آشنا بود؛ خاکی که زیر انگشتانش نرم می‌شد، شکل می‌گرفت و در گرمای کوره، به ظرفی از رنگ و نقش بدل می‌شد. او سرامیک و سفال می‌ساخت و جواهر طراحی می‌کرد؛ از خاک و فلز، چیزهایی ظریف و ماندگار می‌آفرید. شاید برای همین بود که پس از رفتنش، خانواده و دوستانش سرو را برای یاد او برگزیدند، درختی که ریشه در خاک دارد و قامتش رو به آسمان است؛ نشانه‌ای از سبزی، ایستادگی و نامی که قرار نیست در فراموشی فرو برود. مریم ابراهیم‌زاده، متولد ۱۳۵۹ و مادر پسری چهارده‌ساله، زندگی را با ظرافت دست‌ها و دقت نگاهش می‌ساخت. او با خاک، رنگ و فلز کار می‌کرد؛ سفال و سرامیک را زیر انگشتانش شکل می‌داد و از جزئیات خام، جواهرهایی ظریف می‌آفرید. در صفحه‌ی اینستاگرامش هنوز ردّ همان چشمِ هنرمندانه مانده است: نقش‌ها، رنگ‌ها و فرم‌هایی که از ذهنی حساس و دستی آشنا با زیبایی حکایت دارند. دوستانش او را زنی خوش‌ذوق و باسلیقه می‌شناختند؛ کسی که از ماده‌ای خام، چیزی ماندگار بیرون می‌کشید؛ شاید همین نزدیکی او با ساختن، نگاهش را به رنج‌های پیرامون نیز تیزتر کرده بود. مریم فقط شکل سفال را نمی‌دید؛ ترک‌های زندگی مردم را هم می‌دید. گرانی، بیکاری، فشارهای اقتصادی و آنچه بر جامعه می‌گذشت، برای او موضوعاتی دور و بی‌نام نبودند. درباره‌شان حرف می‌زد، اعتراض می‌کرد و نمی‌توانست در برابرشان خاموش بماند. هنر برای مریم تنها آفرینش زیبایی نبود؛ راهی بود برای دیدن، حساس بودن و ایستادن در کنار مردمی که صدایشان در هیاهوی روزگار گم می‌شد. شامگاه نوزدهم، مریم در نزدیکی شهرزیبای تهران، میان مردم ایستاده بود؛ در جمعی که هرکس با صدایی، خواسته‌ای و زخمی از روزگار به خیابان آمده بود. او شعار می‌داد؛ همان زنی که با دست‌هایش به خاک شکل می‌بخشید و از رنگ و فلز، زیبایی می‌آفرید، اکنون با صدایش در کنار دیگران ایستاده بود تا از زندگی‌ای بگوید که زیر بار گرانی، بیکاری و بی‌پناهی ترک برداشته بود؛ اما گلوله‌ای مستقیم، آن لحظه را برید. مریم درجا جان باخت؛ مادری که پسری چهارده‌ساله چشم‌به‌راه بازگشتش بود، هنرمندی که دست‌هایش به ساختن عادت داشتند و زنی که رنج آدم‌ها را از خود جدا نمی‌دانست. خیابان از صدای او خالی شد؛ اما آنچه در او از حساسیت، آفرینش و اعتراض ریشه داشت، در خاطره‌ی نزدیکانش باقی ماند. پس از مرگ مریم، خانواده و دوستانش بر مزار او سروی نشاندند؛ نمادی از سبزی، ایستادگی و زندگی‌هایی که ناتمام مانده‌اند. این انتخاب با جهان مریم نیز پیوند داشت، زنی که با خاک، رنگ، فرم و زیبایی کار می‌کرد و یادش اکنون در قامت درختی سبز بر فراز خاکش ایستاده. این سرو نشانه‌ای است تا هر رهگذری بداند زیر آن خاک، مادری، هنرمندی و زنی دغدغه‌مند آرمیده است که نیروهای شر آن را شکستند. سرو شکست، اما خانواده‌اش دست از ساختنش نکشیدند. بارها آن را دوباره ساختند و بر مزار مریم گذاشتند؛ گویی هر بار که شاخه‌های آن را می‌شکستند، چیزی از خاک سر برمی‌آورد و دوباره قامت می‌کشید. آن سرو، کم‌کم روایت ایستادگی خانواده‌ای شد که نمی‌خواستند نام مریم، هنر او، مادر بودنش و صدای اعتراضش در سکوت گم شود. مریم ابراهیم‌زاده در تربت‌حیدریه به خاک سپرده شد؛ شهری که اکنون مزار او را در خود نگه می‌دارد. خاک، پیکر زنی را در آغوش گرفته است که زندگی‌اش با هنر، مهر مادری و حساسیت نسبت به رنج‌های جامعه گره خورده بود؛ اما یاد و نامش، فراتر از این مزار، در خاطره‌ی خانواده، دوستان و کسانی که او را می‌شناختند، زنده مانده است.